محمد سعيد جانب اللهى

289

پزشكي سنتى و عاميانه مردم ايران با نگاه مردم شناختى ( فارسى )

باردار خواهند شد ( شكورزاده : 121 ) . در قزوين زنى كه دير حامله مىشود ، سفرهء عروسى خان يا زائوخانه را روى سرش مىتكانند و سپس خرده‌نان سفره را به او مىدهند . اگر نازا باشد ، در حمام زنى كه زاييده است ، روى پستان او شير مىدوشند و هريك يك حبه قند به دهان يكديگر مىگذارند ( گلريز : 364 ) . عوامل مؤثر رفتارى و جسمانى زن حامله بر جنين : در باورهاى عاميانه نه تنها خوردوخوراك بلكه رفتار و كردار زن حامله بر روى جنين اثر مىگذارد ، بخشى از اين باورها كه نقش بازدارنده دارد به شرح زير است : ديدن حيوان : در باور مردم هريس آذربايجان ، وقتى زن آبستن جلو خرگوش يا شتر توقف كرده باشد ، اگر بچه در شكمش بجنبد ، دهن‌گشاد به دنيا مىآيد ( محمدزاده صديق ، خوشه ، ش 13 ) . شباهت : در شيراز بر اين باورند كه اولين مرتبه‌اى كه نوزاد در شكم مادرش مىجنبد ، هركس روبروى مادرش باشد ، نوزاد شكل او خواهد شد ( فقيرى : 16 ) . تمايلات : در باور مردم شيراز اگر زن حامله به چيزى ميل كند و در دسترس نباشد ، چشم بچه‌اش زاغ مىشود ( فقيرى : 16 ) . ديدن مرده : در هريس آذربايجان اگر مقابل مرده بايستد ، شورچشم خواهد شد ( محمدزاده صديق ، خوشه ، ش 13 ) . مكان : در باور مردم هريس آذربايجان اگر در مستراح بچه در شكم بجنبد ، دهانش بدبو خواهد شد ( همان‌جا ) . ظرف آب‌خورى : ب ه باور ارامنه اصفهان اگر زن حامله بر سر چاه با دلو آب بخورد ، دهان بچه‌اش گشاد خواهد شد ، ولى اگر با ليوان آب بخورد ، دهان بچه‌اش تنگ خواهد شد ( قوكاسيان : خوشه ، ش 16 ) . كار : به باور ارامنه اصفهان اگر زن حامله گوشت چرخ كند يا بكوبد چشمان كودكش درشت و برجسته و گردنش دراز و لاغر خواهد شد ( همان‌جا ) . سخت‌زايى : ارامنهء اصفهان بر اين باورند كه زن حامله براى پيشگيرى از سخت‌زايى بايد اگر با كسى قهر است آشتى كند ( همان‌جا ) . نشانه‌شناسى جنسيت جنين : در بختيارى چند هفته مانده به زايمان زن حامله شير پستانش را در كف دست مىدوشد و مگسى در آن غوطه‌ور مىكند ، اگر مگس بال گرفت و پرواز كرد ، نوزاد دختر و اگر نتوانست ( به علت غلظت شير ) پرواز كند ، نوزاد پسر است . از هفت ماهگى به بعد چنانچه زن حامله درد يكنواخت در كمرگاه خود احساس كند نوزاد پسر است و اگر با تناوب درد كم و زياد شود دختر است ( ممبينى ، خوشه ، ش 6 ) .